Friday, 1 August 2008

Саальчин бор

Эрт дээр үед биш энэ цагт гэнэ. Адуучин бор, саальчин бортойгоо аж төрөн суудаг байжээ. Ар Монголоосоо гараад удаж байна гэнэ. Адуучин бор хүний хэл, гүний нутгийн хууль мэддэг, ар гэрээ тэжээдэг монгол голдуу нөхөдтэй нэгэн. Саальчин борийн найз хүүхнүүд дунд гадаад нөхөртэй монгол бүсгүйчүүл цөөнгүй, өөрөө бол монгол зангаа гээгээгүй гэнэн хонгор нэгэн.
Гуч дөнгөж гарсан ааш зан, нуруу царай тэгшхэн, боловсролтой сайхан монгол бүсгүй жар шүргэж буй гадаад эртэй сууж байсан үе. Гадаад эр герман, англи, францаар чөлөөтэй ярьдаг нэгэн. Монгол авгай нь англиар баг саг ярьдаг байснаа, удалгүй германаар чөлөөтэй ярьдаг болсон. "Адуучин бор" маань англи францаар муугүй ярьчихдаг, саальчин бор нь англиар хальт мулт ойлгож хааяа нэг хазгай мурий үг унагахтайгаа. Олон гадаад хэлтэй гадаад өвгөндөө талын малчид бас хэл гадарладаг гэж үзүүлмээр санагдсан уу, яасан сайх бүсгүй гадаад нөхрөө танилцуулах болжээ. Манай хоёр монгол заншлаараа гэртээ урьж бууз, нийслэл салат, зуун грам сэлтээр дайлжээ. Хэд хоногийн дараа хариу уригдаж дөрвүүлээ ресторанд тухлан нохой дөрөв харагдтал пиавдаж, хорвоогийн олон өнгийн талаар шөнө хагаслан хөөрөлдөв. Төрсөн нутаг, гэр орон ээж ааваа ярингаа хоолой нь зангираад "над шиг хүүхэн ингэж яваад монгол эрчүүд буруутай" гээд байс хийгээд адуучинг буруутгаад байжээ. Анхны хайрын эзэн, охиных нь эцэг сайхан монгол бүсгүйг голд нь ортол гомдоосон гэнэ. Түүний далд ухамсарт нуугдаж байсан тийм нэг гэмшил харамсал нутгаа санасан гунигтай сүлэлдэн ил гарч буй нь тэр. Үүнээс хойш адуучин эр ийм арга хэмжээнээс цэрвээд байдаг болжээ.
Гадаад нөхөртэй хүүхэн төрсөн өдөртөө манай хоёрыг урив. Адуучин ажилтай гээд очсонгүй. Намхан тагдгар биетэй, ганцаараа монгол нөхөртэй саальчин бор, нарийхан нуруулаг найз бүсгүйчүүд, тэдний өндөр том биетэй сахал үсэндээ баригдсан гадаад нөхөр сүүдрээс дөлсхийн сууж байв. Найр хавтгайрч дуу дуулцгаах болоход саальчин бор өөрийн ээлжинд монгол дуугаа цангинатал авч өгөв. Сайхаан сайхан, сэтгэл сэргээд. Хуучин бүжигчин явсан гэх нэг гуалиг бүсгүй биелгээ хийж үзүүлэв. Тэгтэл хүүхнүүд нир хийтэл босоод бүгд биелдэг юм байна. Ийм сайхан биетэй улс аргагүй. Саальчин бор, бас нэг зузаан бүсгүйтэй үзэгчийн суудалд бүжгийн ая данг хариуцаад сууж байв. Бүжиг дуусахад гадаад нөхдүүд хайртуудаа шоб шүб хийлгэн үнсээд сүйд майд. Зузаан бүсгүй: "Манай өвөг дээдэс дэлхийг эзэгнэж байхдаа Европыг бүрэн эзэлж амжаагүйг одоо монгол хүүхнүүд байлдан дагуулж гүйцээж байна" гэж хэллээ. Бусад нь алга ташаад, монгол хэл мэдэхгүй шар толгойтой нөхдүүд даган баясаад бас алга ташаад. Тэрээр үргэлжлүүлэн "Их Монгол улсын цэргийн гэргий гурван жил байлдаж яваад, хагсаад ирсэн нөхрөө гурван сар тасралтгүй нүдэхэд тэсэж үлддэг байх хэрэгтэй шд, та нар шиг амь гол нь хаана байна гэмээр улс бол будаа, бид хоёр л тэсэж гарна" гээд биеийн зузаан хэсгийг бахархалтай займчуулахад саальчин ичиж час улайжээ. Үүнээс хойш адуучинтайгаа 25 сувгийн телевиз үзээд гэртээ бүгдэг болсон гэнээ.

16 comments:

peakfinder said...

He he hogjiltei ulger bainaa. Saalichin bor n' manai Ganga egch yumaa daa?

tuya said...

tuyaturkey
sain baina uu,ganga ajaa,blog tani ih taalagdlaa,amjilt husye,saalichin boriig hamgiin turuund taachihlaa gesen chin...

Altai mountains... said...

he he..bolson javdal uu?

Дeстини said...

хөгжилтэй юм. Жинхэнэ биелгээ мөн гэж үү. Belly dancing юмуу?

Bum said...

яана даа. Хүүхнүүд маань дэлийг эзлэх гээд ингээд дайнд гараад өгвөл хэцүүеэ.

болжгоно said...

заавал "бор" энэ тэр гээд төсөөлүүлээд байхаар тэсэлгүй инээд хүрээд байх юм. ер нь аль болох эвгүй хүмүүсээс холуур явсан нь аминд өлзийтэй гэж.

ZAYA said...

Хэ хэ инээдэмтэй юмаа.
Саальчин бор хөөрхөн дүр байнаа.

chatsarganiibut said...

mongol erchuud bas l ih buruutai daa. hamgiin gol buruu ni manai niigem yum shuu dee.
delhiig ezelj chadnaa manai huuhnuud, teglee geed mongol eh oron mini sain saihan baival yah ve, haramsaltai ni ta nar maani baihgui bol uls oron maani gal aldaj, hol ni, tarhi ni, zurh ni sulidsan erchuud bid chin yaj ondiih bilee?

Erkhembayar said...

Hoorhon oguulel boljee. Mongol erchuud buruutai ch yu baihav dee. Mongoliin niigem l buruutai baih. Mongold saihan erchuud zondoo l baigaa shuu dee. Yagaad ch yum gadaad nohortei mongol huuhnuudiin ihenh ni tegeed gaigui bolovsroltoi gadaad nohortei boldoggui yum shigee.

ganga said...

Peak, Tuya: Uguullegiin dur
Altain uuls: Bolj boloh yum
Destiny: Bielgee
Bum: Harin tiim, sanaa zovmoor, iim bodoltoi busguiacuul baidag zum bilee
Boljgono: Aduuchin, saalichin bor bish shar, undgun tsagaan baihiig uguisgehgui
Zaya: bayarlalaa
Chatsarganibut: tiim shuu
Erhembayar: yamar orchind ergeldene tendeesee hani ijlee oldog baih oo.

Anonymous said...

hehe, tiim shyy, yamar orchind ergeldene tendeeseee olj avna,

gehdee hynii setgel gdg ih huuramch eddee, huvirdag setgeliig huvirshgyi zan avir l darj davtaj bdag bh..

saya nz bysgyiteigee utsaar yarisan chini ex. er nuhor ni hosgyi saihan mergejil bolovsroltoi yum gene, harin salaad 10jil bolohdoo etseg ni bolj toryylsen 2saihan yrdee setgel hiigeed hairiig amsuulah tun durgyi gene shyy, ene yuugyin shinj ve gej, aduuchin borsuudiiin l neg sht ug ni ter zaluu ni...hynee gej...saalichin bor ni udiig hyrtel ori gantsaar gargasan 2 zulzagadaa ynencheer ehiin orond eh etsgiin orond etseg bolj yavna geh..

happy

Erkhembayar said...

Za tiim dee. Orchnoosoo oldog baihaa, minii neg taniliin shar nohor ni MGL-d ireed yavsan chin ochood mgl iig yostoi aimaar muulsan gesen. Huurhii zarim neg baruunii jaahan medleg nimgen tsamaan shar tolgoitnuudad yumiig haritsuulah olon talaas ni harah ene amidrald bas mes oor amidral baij boldog ternii saihan zuil ni yu baina olj harah bilgiin nud dutdag shig baigaan. Gertee harin haritlaa duugaa huraaj, hyamsaganasaar yavsan gesen.

Bolovsroltoi hani ijliin tuhaid neeree er hun hun chanartai baih ch bolovsroltoi baihaas chuhal gedegtei sanal niilj bainaa.

Anonymous said...

Hyamsgar baih, Mongoliig muulah zereg ni gadaad nuhriin bolovsroliin hemjeetei ogt hamaaralgui asuudal l daa. Ondor bolovsroltoi hernee yavtsuu bodoltoi uhaan muutai negen baih. Er ni bolovsrol gedgiig ih deed surguuliiin diplom ovortolsnoor ni yarij baigaa bol Mongold bolovsrolgui hun tsoohon l doo. Er ni saihan setgeltei uhaalag sain er hun baigaad 2 biendee taarch tohirch az jargaltai baival tednii bolovsroliin tovshin soyoliin yalgaa chuhal bishee.

Anonymous said...

er hun baina gedeg bolovsroloos shaal oor zuil. aimaar lag bolovsroltoi, gadaad hel amand ni bagtahgui, yu l yarina medeed l baidag mortloo hun chanariin helterhiigui zolgui humuus olon baidag. yalanguya hun chanargui er hun emeesee ch muuhai. yeronhiidoo manai erchuuded bertegchin chanar ni hun chanaraasaa iluu baidag bolchihson gej olon hun yarihiig sonsoj baisan yum baina. Huuhnuud chini ta nariin bertegchin baidald dotroo gomdoj, nuutshan uilj, tsohorch bas tevchij amidardag yum shuu erchuudee. Gehdee bi zovhon Mongol erchuud l bertegchin baidag gej boddoggui ee. Er amitanii l torh baih. Harin Mongol emegteichuudiig bol busdaas iluu tevcheertei ih olon yumiig hultsej chaddag, setgeliin tenheetei, unench baij chaddag humuus gej boddog. Genguut l odoo namaig shuud l eserguutsej baigaa hun baival hariug ni odoo helchihie. Mon chanar luu ni hezee ch ongiij uzeegui baij heniig ch bitgii buruutgahaa urital bolgooroi. Huvi zayanii shogloom l azgui tavilan ruu tulhsen bolohoos yamar ch emegtei hun unench saihan amidraliig l husdeg yum shuu.
bas neg zuil ni Mongol erchuud heniig ch yanhan gej duudahad belen baidag. Jaahan durgui ni hurenguut l, ooriig ni toohgui oor eriig songonguut, bas amjilttai yavj alban tushaal hashval tegeed l yanhan gej duudahad aman deer ni garch baidag. Iim jisheeg bi zondoo mednee. Tegeed bas gadaad nohortei huuhnuudiig buruutgaj bolohgui ee.

ganga said...

Anonim: Hunii mus bolovsroloos hamaarahgui baih aa.
Erhembayar: Bid uursduu mongoliinhoo tuhai udur tutam sonin hevlel, uur hoorondoo sain muu eldveer yaridag ch gadni hun yag uuniig yaringuut ih emzeg huleej avdag
Anonim: Deed surguulin diplomiig bolovsrol geh haashaa yum. Amidralaas heregtei yumaa olj, zuv amidarch chaddag huniig bolovsorson hun geh bolov uu. Bertegchin zangiin huvid er emdee bish ter hunii olj avsan ger buliin humuujil uzel bodloos hamaarah baih daa.

Anonymous said...

medkumdaa. hunii gazar hetsuu l bdag bh. tehdee huuhnuud uursduu bas boldoggui humuusdee.